جرثقیلهای سقفی شریانهای اصلی جابجایی مواد در سالنهای تولید، انبارهای صنعتی و کارخانجات سنگین به شمار میروند. تداوم عملکرد این تجهیزات غولپیکر وابستگی مستقیمی به سلامت و کیفیت اجزای تشکیلدهنده آنها دارد. برای درک بهتر ساختار این تجهیزات، در جدول زیر دستهبندی کلی قطعات اصلی یک جرثقیل صنعتی و وظایف هر گروه آورده شده است:
| دستهبندی قطعات | وظیفه اصلی در سیستم | نمونههای پرمصرف صنعتی |
|---|---|---|
| مکانیکی و انتقال قدرت | تحمل وزن بار، ایجاد نیروی حرکتی و انتقال آن به سازه | سیم بکسل، درام، بلوک قلاب، چرخهای پل، چرخدندهها |
| الکتریکی و فرمان | تامین انرژی موتورها، کنترل سرعت و صدور فرامین حرکتی | کابلهای تخت، شین برقرسان، کنتاکتورها، لیمیت سوئیچها |
| تجهیزات ایمنی | جلوگیری از برخورد، اضافهبار و حوادث پیشبینی نشده | میکروسوئیچهای قطعکن، ترمزهای مگنتی، بافرها |
سیستمهای نیرومحرکه و انتقال قدرت
هسته اصلی هر جرثقیل صنعتی، سیستم نیرومحرکه آن است. در طراحیهای مدرن، کنترل حرکت موتورها اهمیت ویژهای پیدا کرده است. راهاندازی مستقیم موتورها معمولاً باعث ایجاد شوکهای مکانیکی شدید به سازه، نوسان خطرناک بار و استهلاک سریع چرخدندهها میشود. در صنعت امروز، استفاده از تجهیزات کنترل دور برای غلبه بر این چالشها به یک استاندارد تبدیل شده است.
اینورتر و موتور گیربکس جرثقیل
ترکیب درایوهای فرکانس متغیر (VFD) و الکتروموتورهای متصل به گیربکس، حیاتیترین بخش در حرکتهای طولی (طول سالن)، عرضی (حرکت کالسکه) و بالابری را تشکیل میدهند. اینورترها با تغییر نرم فرکانس و ولتاژ ورودی به الکتروموتور، امکان راهاندازی و توقف کاملاً ملایم (Soft Start & Stop) را فراهم میکنند. این ویژگی نه تنها از پدیده پاندول شدن بار جلوگیری میکند، بلکه طول عمر لنتهای ترمز و دندههای گیربکس را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
موتور گیربکسهای به کار رفته در این تجهیزات، معمولاً از نوع شافت موازی یا هلیکال-شافت مستقیم هستند که برای تحمل گشتاورهای بالا و چرخههای کاری سنگین (Duty Cycles) طراحی شدهاند. در زمان سرویس و نگهداری، بررسی سطح و کیفیت روغن گیربکس و همچنین تمیز بودن هیتسینک اینورترها از الزامات اولیه محسوب میشود.
بخشهای الکتریکی و سیستمهای فرمان
شبکه الکتریکی جرثقیل مانند سیستم عصبی آن عمل میکند. شرایط سخت محیطهای صنعتی از قبیل گرد و غبار، رطوبت، ارتعاشات مداوم و نوسانات ولتاژ، تجهیزات الکتریکی را در معرض آسیبهای جدی قرار میدهد. بنابراین، انتخاب صحیح و بازدیدهای دورهای این بخشها برای جلوگیری از اتصالی و توقف دستگاه ضروری است.
قطعات برقی جرثقیل سقفی
این دسته شامل طیف وسیعی از تجهیزات میشود که از نقطه ورود برق به سالن تا کوچکترین سوئیچهای روی کالسکه را در بر میگیرد. سیستمهای برقرسان طولی معمولاً از نوع شینههای محصور هستند که جریان آمپر بالای مورد نیاز را تامین میکنند، در حالی که برای برقرسانی عرضی از سیستمهای سیریل (C-Rail) و کابلهای تخت استفاده میشود.
درون تابلو برق اصلی، قطعاتی نظیر کنتاکتورهای قدرت، بیمتالها، کلیدهای حرارتی، رلههای کنترل فاز و ترانسهای کاهنده ولتاژ برای مدار فرمان قرار دارند. کیفیت کنتاکتورها به دلیل قطع و وصلهای بسیار زیاد در طول یک شیفت کاری، تاثیر مستقیمی بر کاهش خرابیهای الکتریکی دارد.
ریموت کنترل جرثقیل
در گذشته، اپراتورها مجبور بودند از طریق کلیدهای فرمان آویز متصل به کابل، جرثقیل را هدایت کنند. این مسئله اغلب اپراتور را در نزدیکی بار معلق و در منطقه خطر قرار میداد. امروزه استفاده از سیستمهای کنترل از راه دور رادیویی به یک رویه ایمن و استاندارد در صنایع تبدیل شده است.
ریموت کنترل جرثقیل معمولا دارای فرستندههای صنعتی مقاومی هستند که فرامین حرکتی را از طریق فرکانسهای رادیویی کدگذاری شده به گیرندهای که روی تابلو برق نصب شده ارسال میکنند. این تجهیزات علاوه بر افزایش مانورپذیری اپراتور، خطرات ناشی از پارگی کابل آویز و برقگرفتگی را به صفر میرسانند.
تابلو برق ضد انفجار
در صنایع خاصی نظیر پتروشیمیها، پالایشگاههای نفت و گاز، و کارخانجات رنگسازی، حضور گازها و بخارات قابل اشتعال در محیط اجتنابناپذیر است. در این شرایط، جرقه ناشی از عملکرد یک کنتاکتور ساده میتواند به فاجعه منجر شود. برای این محیطها از پنلهای حفاظتی خاصی با استانداردهای EX استفاده میشود.
این تابلوها به گونهای طراحی شدهاند که اگر انفجاری در داخل آنها رخ دهد، پوسته تابلو مقاومت کرده و اجازه خروج شعله یا گاز داغ به محیط مستعد انفجار بیرون را نمیدهد. تمامی گلندها، سوئیچها و اتصالات در این تابلوها باید دارای گواهینامههای معتبر ضد انفجار باشند.
ضربه گیر لاستیکی
بافرها یا ضربهگیرها قطعاتی حیاتی هستند که در انتهای مسیر حرکت طولی پلها و همچنین در دو انتهای کالسکه نصب میشوند. جنس آنها معمولاً از لاستیکهای فشرده مقاوم یا پلیاورتان است. هدف اصلی از نصب این قطعات، جذب انرژی جنبشی ناشی از حرکت جرثقیل در صورت برخورد با انتهای ریل یا برخورد دو جرثقیل موجود در یک دهانه با یکدیگر است.
این ضربهگیرها با تغییر شکل الاستیک خود، شدت ضربه را مستهلک کرده و از آسیب به چرخها، یاتاقانها و سازه فلزی سالن جلوگیری میکنند. بازرسی دورهای این قطعات از نظر ترکخوردگی یا پوسیدگی از الزامات ایمنی محیط کار است.
قطعات جرثقیل کارگاهی
جرثقیلهایی که در کارگاههای کوچک استفاده میشوند، ساختار سادهتری دارند. قطعات این دسته شامل بلبرینگهای کفگرد برای چرخش بازو، کابلهای تخت برقرسان با طول کوتاه، و ترولیهای دستی یا موتوردار کوچک است.
به دلیل کلاس کاری پایینتر، استهلاک در این جرثقیلها کمتر است، اما چرخهای ترولی و پینهای اتصالی باید به صورت منظم روانکاری شوند تا اپراتور بتواند بار را با حداقل نیروی فیزیکی در طول بازو جابجا کند.
قطعات جرثقیل دستی زنجیری
در این نوع بالابرها، کیفیت ساخت اجزا ارتباط مستقیمی با ایمنی و روانی کار دارد. اجزای اصلی شامل زنجیر بار از جنس فولاد آلیاژی گرید ۸۰ به بالا، زنجیر فرمان، چرخ زنجیرها و راهنمای زنجیر است.
راهنمای زنجیر نقش مهمی در جلوگیری از تاب خوردن و گیر کردن دانههای زنجیر در داخل بلوک بالابر ایفا میکند. لنتهای ترمز اصطکاکی در این بالابرها باید به صورت دورهای از نظر میزان سایش بررسی شوند، زیرا در صورت اتمام لنت، مکانیزم قفلکننده بار از کار خواهد افتاد.
بررسی تجهیزات برندهای پیشرو جهانی
در صنایع سنگین ایران، برخی برندهای مطرح جهانی به دلیل سابقه طولانی در ارائه کیفیت بالا و طول عمر مناسب قطعات، شناخته شده هستند. تفاوت در طراحی و مهندسی این برندها باعث تفاوت در ساختار قطعات یدکی آنها میشود.
جدول زیر مقایسهای کاربردی بین ویژگیهای دو برند محبوب در صنعت بالابرها ارائه میدهد:
| ویژگیها / برند | دماگ (Demag) آلمان | کیتو (Kito) ژاپن |
|---|---|---|
| حوزه اصلی تخصص | جرثقیلهای سقفی سنگین، سیستمهای سیم بکسلی و زنجیری | بالابرهای زنجیری دستی و برقی در تناژهای سبک تا متوسط |
| طراحی موتور | استفاده گسترده از موتورهای روتور مخروطی (ترمز یکپارچه) | موتورهای استوانهای فشرده با ترمزهای دیسکی قدرتمند |
| مزیت رقابتی قطعات | دقت بسیار بالا در گیربکسها، کلاس کاری بالا برای کار مداوم | زنجیرهای بار روکشدار و ضد زنگ، کلاچهای اصطکاکی بسیار دقیق |
قیمت قطعات جرثقیل سقفی
تنوع قیمت در بازار لوازم یدکی جرثقیل بسیار بالاست. این تفاوت قیمت تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد. اولین عامل، اصالت کالا و برند سازنده است؛ قطعات اروپایی اورجینال معمولاً به دلیل کیفیت متریال، دقت ماشینکاری و پاس کردن تستهای مخرب استاندارد FEM، قیمت به مراتب بالاتری نسبت به نمونههای مشابه آسیایی یا تولیدات کارگاهی دارند. در فروشگاه قطعات یدکی جرثقیل ای ابزار خیالتان از بابت اصالت قطعات کاملا آسوده می باشد.
عامل دوم، کلاس کاری قطعه است؛ گیربکسی که برای شیفتهای پیوسته ذوبآهن طراحی شده قطعاً گرانتر از گیربکسی برای یک انبار محلی با یک شیفت کاری است. همچنین نوسانات ارزی، تحریمها، هزینههای واردات و واسطههای بازار نیز تاثیر مستقیمی بر قیمت تمام شده محصولاتی مانند سیم بکسلهای هسته فولادی، موتورها و اینورترهای صنعتی میگذارند.
با این اپلیکیشن ساده، هر زبانی رو فقط با روزانه 5 دقیقه گوش دادن، توی 80 روز مثل بلبل حرف بزن! بهترین متد روز، همزمان تقویت حافظه، آموزش تصویری با کمترین قیمت ممکن!
